Impulsaankopen lijken onschuldig, maar voor veel jongvolwassenen (18-34 jaar) hebben ze serieuze financiële gevolgen. Uit ING-onderzoek blijkt dat één op de drie jongvolwassenen door impulsaankopen weleens in de financiële problemen is gekomen. Ook geeft één op de drie aan dat impulsief koopgedrag hun vermogen om te sparen aantast. Online verleiding, sociale druk en het gemak van achteraf betalen maken het moeilijk om impulsaankopen te weerstaan.
Hoewel bijna iedereen weleens spontaan iets koopt, doen jongvolwassenen dit verreweg het vaakst. Eén op de drie jongvolwassenen kan door impulsaankopen minder goed sparen en 30% geeft aan hierdoor weleens in financiële problemen te zijn gekomen. Bijna 80% van hen doet maandelijks een impulsaankoop, vooral schoenen en kleding zijn populair. Jongvolwassenen kopen daarnaast vaker elektronica, terwijl 50-plussers graag een boek aanschaffen.
Het is niet altijd makkelijk om weerstand te bieden aan de verleiding. Bijna een derde van de Nederlanders heeft het gevoel dat sociale media-algoritmes steeds beter begrijpen wat iemand leuk vindt en een deel voelt zich ook onder druk gezet door trends. Dit leidt soms tot een miskoop: een derde van de jongvolwassenen geeft aan regelmatig aankopen te doen die ze niet nodig hebben. Een ruime meerderheid (57%) van de jongvolwassenen koopt minimaal één keer per maand iets uit verveling of omdat anderen het hebben (53%). Bij 50-plussers is dat slechts 10%.
“Uit dit onderzoek blijkt duidelijk hoe ouder iemand is, hoe beter hij of zij bestand is tegen impulsaankopen”, zegt Japke Kaastra, Hoofd Financiële Gezondheid bij ING. “Wat opvalt is hoe zeer impulsaankopen de financiële gezondheid van jongvolwassenen kunnen ondermijnen.” Het onderzoek toont ook aan dat vooral mensen die gebruikmaken van achteraf betalen risico lopen. Van deze groep zegt een groter deel weleens in de financiële problemen te zijn gekomen. Kaastra: “Achteraf betalen kan handig en veilig zijn, maar voor mensen met een beperkt budget en weinig financieel overzicht brengt het reële risico’s op geldproblemen met zich mee. Daarom zijn strengere regels nodig om opstapelende schulden te voorkomen, en ook meer financiële educatie en hulpmiddelen die beschermen tegen impulsaankopen.”
Achteraf betalen kan handig en veilig zijn, maar voor mensen met een beperkt budget en weinig financieel overzicht brengt het reële risico’s op geldproblemen met zich mee.Japke Kaastra, Hoofd Financiële Gezondheid ING
Veel mensen doen impulsaankopen na het zien van een (tijdelijke) aanbieding, soms extra aangemoedigd door gratis verzending. Ook doen velen een impulsaankoop om zichzelf te belonen. Daarnaast speelt de sociale beïnvloeding een rol. Vooral jongvolwassenen voelen een sterke invloed van familie en vrienden. Ook hebben – het woord zegt het al – ‘influencers’ een behoorlijk sterke invloed op aankopen. Ruim een kwart van de (jong)volwassenen ervaart sociale druk om met trends mee te doen. Eén op de drie jongvolwassenen praat een aankoop achteraf voor zichzelf goed. Onder volwassenen is dit één op de vijf.
Ook onderzocht ING de ervaren emoties tijdens en ná een impulsaankoop. Hieruit blijkt dat tijdens het aankoopmoment met name positieve emoties overheersen, terwijl met name de jongere doelgroep ook negatieve emoties zoals twijfel, consumptiedrang of FOMO (Fear Of Missing Out) ervaren. Na afloop zijn de meeste mensen nog steeds blij en tevreden, al ontstaat bij één op de 10 shoppers (12%) ook spijt of schuldgevoel. Opvallend is dat veel consumenten op het laatste moment van de aankoop toch afhaken: 55% haalt in meer dan de helft van de gevallen het item uit het digitale winkelmandje. Ook stuurt bijna een derde (30%) in de helft van de gevallen de aankoop terug, onder jongvolwassenen is dat zelfs 44%.
Bijna de helft van de respondenten (49%) past manieren toe om impulsaankopen te voorkomen. De meerderheid geeft zichzelf bedenktijd, maar ook verschillende spaarpotjes op de spaarrekening of tools zoals een spaarslot kunnen helpen. Het onderzoek laat zien dat meer bedenktijd leidt tot minder spijt. “Er is natuurlijk ook een kwetsbare groep die gebaat is bij meer bescherming tegen de risico’s van te veel spullen kopen en achteraf betalen. Deze mensen geven vaak zelf aan dat zij gebaat zouden zijn bij maatregelen zoals een koopstopregister, waarmee je jezelf uit kunt sluiten voor achteraf betalen,” aldus Kaastra.
Het onderzoek naar online impulsaankopen is uitgevoerd in opdracht van ING door DVJ Insights onder Nederlanders van 16+ jaar oud die een eigen bankrekening op hun eigen naam hebben. In totaal zijn 1103 personen ondervraagd in week 50 van 2025. Er is nationaal representatief gewogen op geslacht, leeftijd, opleidingsniveau, provincieverdeling en inkomen.